🌾tarımimar🏗️
🌱 Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
Resmî Gazete Tarihi: 19.07.2005 | Resmî Gazete Sayısı: 25880 | 5403 Sayılı Kanun
🎯 Kanunun Amacı
Bu Kanunun amacı; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemektir.
📝 Temel Tanımlar
🌾 Tarım Arazisi
Toprak, topografya ve iklimsel özellikleri tarımsal üretim için uygun olup, hâlihazırda tarımsal üretim yapılan veya yapılmaya uygun olan veya imar, ihya, ıslah edilerek tarımsal üretim yapılmaya uygun hale dönüştürülebilen araziler
🥇 Mutlak Tarım Arazisi
Bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topografik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan araziler
🌸 Özel Ürün Arazisi
Mutlak tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topografik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş bitki türlerinin tamamının tarımının yapılamadığı ancak özel bitkisel ürünlerin yetiştiriciliği ile su ürünleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan araziler
🌳 Dikili Tarım Arazisi
Mutlak ve özel ürün arazileri dışında kalan ve üzerinde yöre ekolojisine uygun çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formundaki bitkilerin tarımı yapılan, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan araziler
🏔️ Marjinal Tarım Arazisi
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topografik sınırlamalar nedeniyle üzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı araziler
💧 Sulu Tarım Arazisi
Tarımı yapılan bitkilerin büyüme devresinde ihtiyaç duyduğu suyun, su kaynağından alınarak yeterli miktarda ve kontrollü bir şekilde karşılandığı araziler
🏗️ Tarımsal Amaçlı Yapılar
Toprak koruma ve sulamaya yönelik altyapı tesisleri, entegre nitelikte olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim ve muhafaza tesisleri ile zorunlu olarak tesis edilmesi gerekli olan müştemilatı, mandıra, üreticinin bitkisel üretime bağlı olarak elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyacağı yeterli boyut ve hacimde depolar, un değirmeni, tarım alet ve makinelerinin muhafazasında kullanılan sundurma ve çiftlik atölyeleri, seralar, tarımsal işletmede üretilen ürünün özelliği itibarıyla hasattan sonra iki saat içinde işlenmediği takdirde ürünün kalite ve besin değeri kaybolması söz konusu ise bu ürünlerin işlenmesi için kurulan tesisler ile Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen entegre nitelikte olmayan diğer tesisler
📏 Asgari Tarımsal Arazi Büyüklüğü
Asgari tarımsal arazi büyüklüğü:
- Mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar
- Dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar
- Örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektar
Tarım arazileri belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemez, hisselendirilemez.
⚡ İstisnalar
- Tarım dışı kullanım izni verilen alanlar
- Çay, fındık, zeytin gibi özel iklim ve toprak ihtiyaçları olan bitkilerin yetiştiği alanlarda Bakanlığın uygun görüşü ile daha küçük parseller oluşturulabilir
- Yatırım programında yer alan kamu yatırımı projeleri
🛡️ Toprak Koruma Projeleri
Toprağın bulunduğu yerde, doğal fonksiyonlarını sürdürebilmesinin sağlanması amacıyla korunması esastır.
📋 Proje Kapsamı
Toprak koruma projeleri arazi bozulmalarını ve toprak kayıplarını önlemek için gerekli olan:
- Sekileme, çevirme, koruma duvarı
- Bitkilendirme
- Arıtma, drenaj
- Diğer imalat, inşaat ve kültürel tedbirleri içerir
En az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda hazırlanır ve valilik tarafından onaylanır.
🚫 Tarım Arazilerinin Amaç Dışı Kullanımı
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz.
⚡ İstisnai Durumlar
Alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla:
- Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar
- Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı
- Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri
- İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri
- Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar
- Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar
- EPDK talebi üzerine yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları
- Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları
Bu durumlar için toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir.
🌿 Marjinal Tarım Arazileri
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir.
🏗️ Tarımsal Amaçlı Yapılar
Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile kullanılır.
🌾 Büyük Ovaların Korunması
Büyük ovalarda bulunan tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz.
⚡ Sınırlı İstisnalar
Alternatif alan bulunmaması, kurul veya kurullarca uygun görüş bildirilmesi şartıyla:
- Tarımsal amaçlı yapılar
- Bakanlık ve talebin ilgili olduğu Bakanlıkça ortaklaşa kamu yararı kararı alınmış faaliyetler
Bu durumlar için tarım dışı kullanımlara Bakanlıkça izin verilebilir.
⚖️ Cezalar ve Yükümlülükler
Tarım arazilerinin tarımsal amaçlı kullanımına dair yapılan plan ve projelere uymak zorunludur:
- Aykırı kullanım tespitinde valilik tarafından ceza uygulanır
- Arazi sahibine düzeltilmesi için iki aya kadar süre verilir
- Büyük ova koruma alanlarında para cezası iki katına çıkar
- Süre sonunda aykırılık devam ederse faaliyet durdurulur ve para cezası üç katına çıkarılır
- İzinsiz yapılar yıkılır ve arazi tekrar tarımsal üretime uygun hale getirilir
📅 Mevcut Haklar
19/7/2005 tarihinden önce onaylanmış 1/5000 veya 1/1000 ölçekli imar planları veya arsa vasfı kazanmış parseller ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce belirlenen onaylı köy ve/veya mezraların yerleşik alanı ve civarı ile yerleşik alanlar izinli kabul edilir.
📚 Hukuki Dayanak
Bu kanun, 3/7/2005 tarihinde TBMM tarafından kabul edilmiş olup, 19/7/2005 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.